Na de afbraak van het eerste observatorium beschikte de universiteit niet meer over een sterrenwacht. In 1882 bood de weduwe van de kort voordien overleden Gentse industrieel Desire Van Monckhoven de universiteit aan om de wetenschappelijke apparatuur van haar echtgenoot over te nemen tegen een royale vergoeding. Onder deze instrumenten bevonden zich o.m. 'une grande lunette achromatique, monture equatoriale avec mouvement d'horlogerie par T. Cook (sic) & sons, York, objectif de 8 pouces d'ouverture claire, par Steinheil de Munich.' Daarnaast werden ook nog een meridiaankijker, oculairen, een micrometer, een spectroscoop, twee astronomische klokken, de volledige inrichting van het observatorium (koepel inbegrepen), fysische en fotografische instrumenten enz. aangeboden. Na onderhandelingen werd de prijs voor een deel van dit instrumentarium op 27 000 goudfrank gesteld, een voor die tijd alles behalve onaanzienlijk bedrag. Na toestemming van het Ministerie van Onderwijs werd de betaling van dit bedrag gespreid over zes jaar.
De universiteit was nu in het bezit van een uitstekend toegeruste telescoop met bijhorende oculairen enz., een bijkomende meridiaankijker, een astronomisch uurwerk, een chronometer, een koepel en de meubels voor een kleine sterrenwacht. Men had alleen geen plaats om het instrument op te stellen, zodat alles maar werd opgeslagen in kelders en op zolders...

Ondertussen (de jaren 1880) had de universiteit grootse plannen voor de bouw van een nieuw 'Institut des Sciences' waarin de ingenieurs en de faculteit Wetenschappen zouden gehuisvest worden. Oorspronkelijk zou dit instituut buiten het centrum van de stad opgericht worden, maar als gevolg van een petitie-actie werden de plannen veranderd en werd in 1882 de wijk Batavia (een berucht beluik dat het stadsbestuur liever kwijt dan rijk was) met de grond gelijk gemaakt om plaats te ruimen voor de nieuwbouw. Op 16 april 1883 werd de eerste steen van het Institut des Sciences gelegd. Het gebouw werd in 1887 opgeleverd. Er was echter geen sterrenkundig observatorium voorzien.
Men had ondertussen wel uitgekeken naar een geschikte plaats voor een sterrenkundig observatorium. Eerst dacht men aan het Institut des Sciences, maar de stadsarchitect Pauli kon geen zekerheid bieden in verband met de stabiliteit. Daarna werden achtereenvolgens overwogen : - een 'monticule' in het Citadelpark voor de bouw van een 'pavillon astronomique' (het stadsbestuur was niet enthousiast, waarschijnlijk omdat ze wisten dat de citadel binnenkort zou afgebroken worden, met een herinrichting van het park in het vooruitzicht), - een van de bastions van de citadel (teveel rokende schoorstenen in de buurt), - de hoek naast de normaalschool in de K.L. Ledeganckstraat (uitzicht op het oosten belemmerd, en het verkeer op de kasseien zou ongewenste trillingen veroorzaken). Het was toen al 1890 geworden, en op 10 april 1890 werd een nieuwe wet op het hoger onderwijs goedgekeurd. Deze schreef voor dat, om de academische graad van doctor in de wis- en natuurkunde te verwerven, '... l'examen ... comprend eventuellement une epreuve approfondie sur l'astronomie mathematique et de la geodesie. Cette epreuve ... implique evidemment une observation astronomique.' De tijd begon dus te dringen, want zonder observatorium kon de universiteit niet aan de gestelde eisen voldoen.

Ondanks de tijdsdruk was er in 1900 nog steeds niets van de voornemens terechtgekomen. Toen men echter omstreeks die tijd plannen begon te maken om de gebouwen aan de Plateau-Rozier uit te breiden, besloot men om de knoop door te hakken en een observatorium te voorzien. Bij het optrekken van een bijkomende verdieping van het Institut des Sciences werd de centrale kern waarrond de trap naar de nieuwe auditoria zou lopen, speciaal aangepast om een telescoop te kunnen dragen. Boven die auditoria kwamen er dan nog drie verdiepingen die het observatorium zouden huisvesten. De werken werden aangevat in 1904 en de lokalen kwamen klaar in 1906-7. Dit is het observatorium dat nu de UGent- Volkssterrenwacht Armand Pien huisvest.

verder: De eerste jaren